«ДОЛДА — БООРЦГ» Второй вариант сказки «Долда»(Колобок) со счастливым концом. Проведен 2077 г. Дополнен и проведен 2013г. «Боорцг» — калмыцкое национальное мучное сдобное блюдо.


«ДОЛДА - БООРЦГ» 2007 г. Второй вариант сказки «Долда»(Колобок) со счастливым концом. После нескольких показов сказки я предложила своим «кружковцам» придумать счастливый конец сказки «Долда». Так возник второй вариант этого представления – «Долда-Боорцг». Весёлый и остроумный Долда-Боорцг обманул лису и вернулся к дедушке и бабушке, и к тому же привел всех животных. Добрые старики опустили животных, которые расплатились данью: лиса – гусями, волк – стадом овец, медведь бочкой мёда, заяц – капустой и морковью. Сценарий «Долда- Боорцг» был опубликован в газете «Байрта» 2008. Данная сказка была представлена несколькими поколениями до 2013г. Последнее представление, где участвовали мои ученики снято телевидением «ВГТРК ГТРКК» 1 марта 2013 году. Примечание: Боорцг – это калмыцкое национальное мучное сдобное блюдо, о котором есть отдельный спектакль «Цаһана боорцг белдлһн»
«Долда-боорцг» наадн.
Нүүрләгч: Кезәнә өвгн эмгн хойр бәәҗ. Эдн эм-ээмән түшлдәд, эгц дууһан дууллдад бәәҗ.
(Өвгн ширә һатц һурнисн бәәдлтә сууна. Эмгн өвгән әәтрүләд, тавшн бәәҗ дуулна)
Эмгн: Мелтәһәд суудмч, мелмәһәд суудмч,
Медмҗ угаһар докъялад суудмч? – 2д.
Ирнәв гиһәд келхнчн,
Ирхшв гиһәд келхнчн
Однав гиһәд келхнчн, одхшв гиһәд келхнчн – 2д…
Өвгн: Э – э, эмгн ду дуулдган таср! (гесән илн) Чини дуулсар мини гесн цадшго. Чи, эмгн, нег долда-боорцг болһад өгич. Һуйр олдвза!
Эмгн: Нә-нә, өвгн! Нег долда болһх һуйр олдх.
Нүүрләгч: Эмгн бәәсн һуйран элдәд, долда боорцг болһад, терүгән көргәхәр терз деер тәвнә. Долда-боорцг кевтҗ-кевтҗ, көлвәдҗ бууһад, һазаран һарна.
«Туула» аашна.
Дуучнр: Бичкн бор туула Биилн йовҗ дуулна.
Хойр чикнь сертхр.
Хойр нүднь бүүлхр. 2д.
Туула: Долда-боорцг, би чамаг иднәв!
Долда: Уга-уга, бичә ид! Би чамд ду дуулнав:
Би Долда-боорцг долдалад,
Бичкн күүкд ниргүләд,
Би аавасн зуллав,
Би ээҗәсн зуллав,
Чамас, Тула би бас зулнав!
(Дууһан дуулчкад, долда зулад әрлв)
«Чон» харһна
Дуучнр: Барг нохан өңгтә
Бор көвкр зүстә
Хурц шүдтә, зөргтә
Махч чон йовна. 2д.
Чон: Долда-боорцг, би чамаг иднәв!
Долда: Би – Долда-боорцг, долдалад,
Бичкн күүкд ниргүләд,
Би аавасн зуллав,
Би ээҗәсн зуулав,
Би туулаһас зуллав.
Чамас, Чон, би бас зулнав!
(Долда зулад әрлв)
«Аю»
Дуучнр: Ө-модн дотр Күрң аю бәәнә
Ик гидг аң
Зуг ухань бичкн.2д.
Аю: Долда-боорцг, би чамаг иднәв!
Долда: Уга-уга, бичә ид! Би чамд ду дуулнав:
Би – Долда-боорцг, долдалад Бичкн күүкд ниргүләд.
Би аавасн зуллав.
Би ээҗәсн зуллав.
Би Туулаһас зуллав.
Би Чонас зуллав.
Чамас, Аю, би бас зулнав!
(Долда зулв)
«Арат»
Дуучнр: Өвснд алтн мет
Мектә арат бултна Терүнд бичә итк Цугтан энүг меднә. 2д.
Арат: Долда-боорцг, чи альдаран долдалҗ йовнач?
Долда: (сеңкәчкәд) Хаалһар долдалҗ йовнав. Чини юн керг?
Арат: Долда, хәәмнь! Чи нанд ду дуулхнчн, буйн болтха…
Долда: Келхд, би йир сән дуучв! Соңс эврән!
Би – Долда-боорцг долдалад Бичкн күүкд ниргүләд.
Би аавасн зуллав.
Би ээҗәсн зуллав.
Би Туулаһас зуллав.
Би Чонас зуллав.
Би Аюһас зуллав.
Чамас, Арат, би бас зулнав!
Арат: Ямаран сән дун! Зуг би чикндән дүләв. Долда-боорцг, мини хамр деер сууһад, дууһан нанд дәкәд нег дуулчк, буйн болтха!
Долда: Чини хамр деер һәрәдх нанд чидл уга.
Арат: Юнгад, хәәмнь минь?
Долда: Би муурад бәәв.
Би туулаһас зуллав Би чонас зуллав Би аюһас зуллав…
Ода би хәрнәв – намаг аав күләҗәнә.
Ээҗ дала әмтәхн боорцг болһла!
Арат: Дала боорцг – гинч? Би бас әмтәхн боорцгт дуртав.
Долда: Тиим болхла, нанла хамдан йовий! Ээҗ боорцгар тевчх.
Туула, Чон, Аю (ода күртл бултад, Долдан ард йовсн): Мадниг дахулж автн – бидн бас боорцгт дуртавидн!
Долда: Нә-нә, цугтан манаһур йовий!
Долда аһрусдиг дахулад герүрн темцнә.
Герин өөр Өвгн, Эмгн хойр һурнисн сууцхана. Генткн «Долдан» ду соңсгдна.
Өвгн (ширтәд хәләҗәһәд): Эмгн, хәлә-хәлә! Мана Долда аашна!
Эмгн: Я-а! Яһлав! Мана Долда дала аңгуд көтлҗ аашна. Мана Долда – йоста аңһуч!
Өвгн (байрлн келнә): О-о, дәрк! Ода бидн байҗҗнавидн! Мини цалм альд?! Эдниг шулуһар бәрҗ күлх кергтхә.
(Эмгн өвгн хойр аңгудыг цалмар күлнә)
Аңгуд: Көгшә, буйн болтха мадниг тәвчктн! Мадн өртә үлдшговидн
Өвгн: Юуһар маниг теткхәр бәәнт?
Туула: би - мишнг хавст, мишнг луувң авчрнав!
Чон: би - сүрг хө тууҗ ирнәв!
Аю: би – ик гидг бочк бал авчрнав!
Арат: би - һалуд көөҗ ирнәв!
Эмгн: өвгн, тәвчк эднән. Келсән күцәдг болтха!
Цаг зуур аңгуд келсән авчрцхана.
(Дуучнр хөөдин, һалудин ә һарһна)
Дуучнр «Цаһан сар» ду дуулцхана (орлцачнр цугтан биилнә)
Нүүрләгч: Тиигәд, идән-чигән элвг-делвг болад, эмгн-өвгн, долда һурвн байҗад җирһәд бәәв. Көшг.